Geloven in de dorpskerk: 24 protestantse en katholieke verhalen
Zo’n zes tot zeven jaar geleden werd ik gevraagd door de Oranjevereniging van Westbroek om het gesprek te leiden over de vernieuwing van hun feestweek rond Koningsdag. Dat is het jaarlijkse hoogtepunt voor het dorp dat bij de gemeente De Bilt hoort. De toenmalige voorzitter van de Oranjevereniging kende me via zijn broer en vroeg of ik in hun dorpshuis de boel een beetje kon opschudden. Op de bewuste avond zat de zaal bijna helemaal vol, hetgeen al veel zegt over de vitaliteit van de Oranjevereniging en de kracht van de dorpsgemeenschap. Er kwamen die avond veel vernieuwende ideeën naar voren. Maar het meest verrassende idee was toch wel dat de seculiere Oranjevereniging op de zondagmiddag in de feesttent bij het kortbalterrein een dienst van alle kerken voor iedereen wilde organiseren. Niet de kerken zochten het dorp, maar het dorp wist de kerken te vinden. Ik zou zelf die eerste keer een meditatie uitspreken. En die zondagmiddag was onvergetelijk want er zaten meer dan 450 feestgangers in de tent die samen religieuze liederen zongen en samen hardop gingen bidden.
Verlangen naar nabijheid en kleinschaligheid
Het verhaal staat ook in de nieuwe bundel met 24 protestantse en katholieke verhalen over geloven in de dorpskerk. Soms neemt het dorp het voortouw, zoals in Westbroek, Hoogmade en ook in Liempde, maar veel vaker heeft de kerk het initiatief. De inspirerende verhalen over De Rijp, Nuenen, Wemeldinge, Halfweg, Lettele, Sappemeer, Heino, Hall, Oppenhuizen en Uitwelleringa getuigen daarvan. En ze vertellen – samen met al die andere moedige dorpskerken – een ander verhaal. In deze tijden van grootschaligheid en polarisatie hunkeren steeds meer mensen naar nabijheid en kleinschaligheid. Op het moment dat gemeenschappen onder druk staan en veel burgers worden aangemoedigd om het vooral zelf uit te zoeken, laten alle dorpskerken een ander geluid horen: een christen leeft niet voor zichzelf maar voor de naaste. En in die naaste wordt Christus zichtbaar en ligt het begin van gemeenschapszin. Iedere dorpskerk vult dat anders in. Er is geen verschil tussen katholiek of protestant, want alle kerken willen er zijn voor het dorp. Soms reikt de betekenis van dorpskerk verder en heeft deze geloofsgemeenschap – zoals in Huizinge – ook een regionale functie.
Dorpskerken geven duurzaamheid aan de ziel van de gemeenschap
Dorpskerken bieden gemeenschapszin aan en geven dorpelingen het gevoel dat ze gezien en gewaardeerd worden. Mensen van deze tijd willen delen in iets en Iemand die groter zijn dan henzelf. Waar veel verenigingen, ook in dorpen, het moeilijk hebben, waar voorzieningen steeds meer verdwijnen, daar laten dorpskerken mensen thuiskomen. En natuurlijk horen daar evenementen bij. Dat is een teken van deze tijd. Als kerken willen luisteren naar de mensen, dan weten kerken dat we in een evenemententijd leven. De vele voorbeelden getuigen daarvan, ook en vooral met ouderen en jongeren. Dorpskerken verbinden zo generaties en hebben daarmee een functie die adem geeft aan generaties. En ook als ouderen en jongeren maar een paar keer bij de kerk betrokken zijn, dan horen ze er toch volledig bij. Ook dat is voelbaar in de verhalen: Iedereen komt thuis, ook als je maar een paar keer per jaar meedoet. In die zin geven dorpskerken duurzaamheid aan de ziel van de gemeenschap. En ze geven dorpelingen daarmee de ruimte om te groeien in hun geloof. Mensen horen eerst ergens bij, komen thuis en worden gezien, ze krijgen daarmee de tijd om te groeien in hun geloof. Thuiskomen, gastvrijheid en hartelijkheid ervaren, dat gaat vooraf aan geloven, je persoonlijke relatie tot Christus.
Kerk als hart van het geloof
Zonder het geloof houdt niemand het vol, laat dat ook duidelijk zijn. Want in veel verhalen in de nieuwe bundel over geloven in de dorpskerk mag dan steeds terugkeren dat de kerk het hart is van het dorp. Daar begint het vaak mee. Zo komen mensen weer thuis in de kerk. Maar de geloofsgemeenschap houdt het niet vol zonder die persoonlijke relatie tot Christus. Kerk als hart van het dorp heeft alleen maar kans van slagen als die kerk groeit als hart van het geloof. Want daar klinkt de stem van God in de harten van dorpelingen, daar staan mensen op om in beweging te komen voor hun dorp. Daar worden nieuwe leiders geboren. Dat wordt ook zichtbaar in de verschillende verhalen, meer dan eens op een ontroerende manier. Er zijn altijd mensen die opstaan. Zonder leiders in de dorpskerk gaat het echt niet. Ze geven adem en ziel aan de nieuwe initiatieven die Christus in het hart van de dorpskerk houden en die de geloofsgemeenschap in het centrum van het dorp plaatsen. De duurzaamheid van dorpskerken heeft alleen maar toekomst als die leiders geraakt blijven worden door Christus en de inspiratie vinden om de dienst aan de naasten in het dorp aan te bieden. De kerktoren zal voorlopig wel blijven, maar de leiders moeten opvolgers krijgen. Voor de naaste toekomst is het juist daarom van belang dat generaties door die dorpskerk verbonden worden en dat jonge mensen de tijd en ruimte vinden om de leiders van de toekomst te worden. Laten we daarvoor bidden.
Leo Fijen
Foto’s Moestuin naast de kerk in Sappemeer






