Het feest van Sint-Jakobus is op 25 juli. Als je overweegt naar Compostela te lopen, is het belangrijk om te weten wat de meeste mensen verkeerd begrijpen voordat ze beginnen.
De meeste mensen stellen zich bij het woord Camino hetzelfde voor: een stoffig pad door Noord-Spanje, een sint-jakobsschelp op een rugzak, een kathedraal in de regen en misschien Martin Sheen. Ze denken aan de Camino Francés – de Franse Weg – de 800 kilometer lange route van Saint-Jean-Pied-de-Port dwars door de Pyreneeën naar Santiago de Compostela, die het standaardbeeld is geworden van hoe een pelgrimstocht eruitziet. Het is een prachtige route. Maar het is ook slechts één schakel in een enorm netwerk.
De Camino de Santiago is geen pad. Het is een netwerk van pelgrimsroutes dat zich sinds de vroege middeleeuwen over Europa heeft verspreid, toen pelgrims te voet naar het graf van de apostel Jacobus begonnen te lopen, waar ze ook woonden. Dat is het cruciale feit dat de meeste pelgrims die voor het eerst de Camino lopen over het hoofd zien: in de oorspronkelijke logica van de Camino begint de route bij je voordeur. Middeleeuwse pelgrims uit Parijs, Rome, Krakau, Lissabon en de Baltische Zee trokken te voet richting Galicië, ieder op zijn eigen pad, en kwamen uiteindelijk samen bij dezelfde kathedraal. De paden die ze uitsleten, werden de Camino – meervoud, niet enkelvoud.
Vandaag de dag bestaan die routes nog steeds en zijn ze nog steeds bewandelbaar. Je kunt beginnen in Portugal, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, Kroatië, Litouwen of Polen. Je kunt zelfs in Roemenië beginnen: de Camino de Romania begint in Iași, loopt door de Karpaten naar Transsylvanië en sluit uiteindelijk aan op het bredere Europese netwerk richting het westen. De Raad van Europa riep de Camino in 1987 uit tot de eerste Europese culturele route, juist vanwege dit continentale bereik – het is een van de weinige levende structuren die daadwerkelijk heel Europa doorkruist, van oost naar west, langs routes die al duizend jaar bewandeld worden.
Routes die je misschien nog niet kent
Alleen al in Spanje en Portugal zijn er minstens twaalf erkende routes. De Camino Portugués begint in Lissabon of Porto en volgt de Atlantische kust noordwaarts door Portugal naar Galicië – groener, milder en aanzienlijk minder druk dan de Camino Francés. De Camino del Norte loopt langs de Cantabrische kust vanaf Baskenland westwaarts, met de zee altijd in zicht. De Via de la Plata loopt dwars door Spanje, van Sevilla in het zuiden, een route van Romeinse oorsprong door Extremadura en Castilië. De Camino Primitivo – de Oorspronkelijke Weg – is de oudste gedocumenteerde route, bewandeld door koning Alfonso II van Asturië rond 850 na Christus toen hij het pas ontdekte graf van Jacobus ging vereren. De Camino Inglés is de korte route over zee, traditioneel gebruikt door pelgrims die per boot vanuit Groot-Brittannië en Ierland aankomen. Er is zelfs een Camino de Gran Canaria op de Canarische Eilanden, van drie tot vier dagen, voor wie een eerste pelgrimstocht te voet wil ervaren zonder zich vast te leggen op wekenlange tocht. En dan is er de Camino Maltés – een van de langste en meest onverwachte routes in het hele netwerk. Officieel gelanceerd in 2023, begint deze route bij de Grot van Sint-Paulus in Rabat, Malta – de grot waar de apostel Paulus zich naar verluidt schuilhield na de schipbreuk die beschreven staat in de Handelingen der Apostelen – en loopt 34 kilometer over het eiland naar Fort St. Angelo in Birgu, waar pelgrims aan boord gaan van een veerboot naar Sicilië. Vanaf daar loopt de route verder door Sardinië en naar Barcelona, om uiteindelijk aan te sluiten op de Camino Francés voor het laatste stuk naar Santiago. De volledige reis beslaat ongeveer 3600 kilometer door vier gebieden en drie landen, over land en zee. De verbinding is niet louter geografisch: een document uit de 17e eeuw vermeldt dat Grootmeester Alof de Wignacourt zelf een vrijgeleide uitgaf aan een kluizenaar vanuit de Grot van Sint-Paulus, waarmee hij toestemming kreeg om naar Santiago de Compostela te lopen. De Camino Maltés heeft met andere woorden geen route uitgevonden. Hij heeft er een herontdekt.
Elke route heeft zijn eigen landschap, zijn eigen heiligen, zijn eigen heiligdommen, zijn eigen karakter. Ze zijn geen uitwisselbare alternatieven voor de Francés-route. Het zijn afzonderlijke pelgrimstochten die toevallig dezelfde bestemming delen.
Even over augustus
Het feest van Sint-Jacobus valt op 25 juli, waardoor de zomer de ideale tijd is om aan de Camino te denken. Maar een kleine waarschuwing is op zijn plaats, vooral voor de populairste routes. Juli en augustus zijn de warmste en drukste maanden, en op de binnenlandse delen van de Camino Francés kan de hitte echt gevaarlijk zijn. Op de Meseta – het uitgestrekte centrale plateau tussen Burgos en León – lopen de temperaturen regelmatig op tot boven de 35°C en tijdens hittegolven zelfs tot boven de 40°C. Albergues zitten tegen de middag vol, accommodatie moet weken van tevoren geboekt worden en de contemplatieve dimensie van de pelgrimstocht is op de drukste trajecten moeilijk te vinden. Als augustus je enige beschikbare periode is, zijn de kustroutes je beste optie: de Camino del Norte en de Portugese Kustroute profiteren van de Atlantische zeewind die de temperaturen 8 tot 12 graden koeler houdt dan in het binnenland. Vroeg opstaan – om zes uur ’s ochtends op pad – is een absolute noodzaak.
De beste maanden zijn volgens de meeste mensen mei, begin juni en september: milder weer, lange dagen, minder drukte en een prachtig landschap. Als je dit in juli leest en plannen maakt voor volgend jaar, noteer dan mei in je agenda.
Waarom zou je überhaupt gaan?
Het feest van Sint-Jacobus is een goed moment om de vraag te stellen die de Camino al twaalf eeuwen aan pelgrims stelt: Waarom lopen? De antwoorden verrassen vaak de mensen die ze geven. Velen beginnen voor hun conditie of uit nieuwsgierigheid en komen terecht in iets wat ze niet hadden verwacht – een gesprek met een vreemde dat hun kijk op de dingen verandert, een ochtend in een romaanse kerk die een heel andere indruk maakt dan welke kerk dan ook, een stilte op een heuvel die precies is wat ze nodig hadden. De Camino belooft dit niet. Het biedt alleen de voorwaarden: langzaam lopen, herhaling, fysieke inspanning en het gezelschap van andere mensen die in dezelfde richting lopen.
De middeleeuwse pelgrims die deze routes creëerden, begonnen bij hun eigen voordeur, omdat de hele reis de pelgrimstocht was, niet alleen het stuk binnen Spanje. Die logica is nog steeds beschikbaar voor iedereen die bereid is voldoende te vertragen om haar te ontdekken.
De sint-jakobsschelp wijst naar het westen. De routes beginnen vrijwel overal.
Bericht overgenomen van aleteia.org





