Als de Spanjaarden en de Portugezen na Columbus (1491) beginnen aan hun wereldreizen en de koloniale expansie op gang komt, reizen in hun kielzog vele missionarissen mee opdat de katholieke godsdienst een bindmiddel zou worden in de nieuw veroverde gebieden. Van hen was Franciscus Xaverius niet de geringste: hij geldt als een van de grondleggers van het christendom als wereldgodsdienst. Hij was een Spaans edelman, geboren in 1506. Begaafd als hij was zou hij een sterke rol gaan spelen in het adellijk leven van Nood-Spanje, ware het niet dat hij tijdens zijn studies in Parijs Ignatius van Loyola tegen het lijf loopt. Ze worden kamergenoten en Ignatius bewerkt hem net zo lang tot ook Xaverius de Geestelijke Oefeningen van Ignatius volgt. Dat zal Xaverius geschikt maken om als een van de eerste jezuïeten uitgezonden te worden naar Azië. Tijdens moeizame reizen en na weinig succesvolle pogingen om iets wijzer te worden van de taal en de cultuur van de volken die ze aantroffen, konden toch velen door Franciscus overtuigd worden van de enige weg om niet in de hel te komen: het doopsel. Talloze mensen heeft hij gedoopt nadat hij hen als een sterk pedagoog de basis-beginselen van het katholieke geloof had bijgebracht.
Xaverius trekt een indrukwekkend spoor door het toenmalige Azië: Goa (waar zijn stoffelijke resten tot op vandaag bewaard en geëerd worden door hindoe, moslim, boeddhist en christen), de Molukken, Japan en, zo was althans zijn plan, China. Met indrukwekkende delegaties en uitdossing had hij de gunst willen winnen van de grootste Chinese vorst zodat hij hem en zijn volk kon bekeren. Maar op het eiland Sancian, voor de kust van China, ging heel die droom aan scherven: Franciscus was uitgeput en had zich dusdanig tot het uiterste ingespannen dat een verkoudheid hem fataal werd. Het is 1552. Maar het begin is er: China zou gekerstend worden, ook al werd veel van de inspanningen van de missionarissen later ook weer ongedaan gemaakt. Maar zonder hen zou het christendom Azië nooit bereikt hebben. Het leeft er tot op vandaag.
Ben Frie SJ
Afbeelding: Saint Francis Xavier, Bartolomé Esteban Murillo (1617–1682), Wadsworth Atheneum Museum of Art, Hartford, Connecticut, USA
