In de ontmoeting met zuster Pascale Fourmentin wordt duidelijk dat je pas kunt dromen van de ruimte voor Christus en de verbinding met God als je juist niet droomt, maar met aandacht leeft en bidt en zo kunt loslaten. Monastiek leven is niets anders dan afdalen in je aardse bestaan en daar met heel je wezen zijn en bidden om ruimte te maken voor elkaar en voor God. Dat is de mooiste droom van zuster Pascale, abdis van de trappistinnen van Koningsoord in Oosterbeek, zo vertelt ze aan Leo Fijen. Lees mee en ontdek dat die droom voor iedereen haalbaar is.
‘God roept nooit via rechte lijnen’
Je bent eigenlijk een dag te laat’, hoor ik de gastenzuster zeggen als ik me meld voor de afspraak. ‘Je had hier gisteren moeten zijn’, vervolgt ze met een glimlach. De pretoogjes van zuster Gertrudis vertellen alles over de dag van gisteren, het laatste afscheid van een medezuster die jaren in Afrika had gewerkt. Op de uitvaart en begrafenis op het kloosterkerkhof waren de nodige Afrikanen af gekomen. Het was geen dolle boel geworden, maar de gang naar het graf was één mooie muzikale processie geworden. Het was feest, want de medezuster zou beleven waar ze voor geleefd had: God in de ogen zien. Daar ga je van dansen en doe je vanzelf mee. Zuster Gertrudis zei het lachend: het was onmogelijk om niet te bewegen.
Monastiek leven
Zo kom ik binnen in Koningsoord, met het hartelijke welkom van zuster Gertrudis die me later ook trakteert op koffie. ‘U weet toch wel voor wie ik kom?’, vraag ik voorzichtig. Ze lacht weer en zegt dat ze de abdis, zuster Pascale, gaat bellen. Niet veel later is er het weerzien, met stralende ogen en een hartelijke handdruk. Ik volg haar naar spreekkamer vier en luister naar haar verhaal over de opdracht van een klooster als Koningsoord: ‘We leven hier het monastieke bestaan. Ik ben hier niet om scenario’s voor de toekomst uit te werken. Natuurlijk zit dat in mijn hoofd en zeker denk ik na over de perspectieven van deze plek. Daarvoor ben ik als econoom ook te zeer getraind. Dat zit in me. Maar dat is niet mijn droom. Dat is het doorgeven van monastiek leven. Dat is belangrijk in onze tijd, waar mensen zoeken naar stilte en een weg willen vinden om met hun eenzaamheid om te gaan. Zo’n leven leiden we, samen in stilte, met gebed, maar ook in eenzaamheid. Dat is onze manier van leven. Er zijn voor God, dat is genoeg. Dat is een leven zo waar en authentiek mogelijk. Daarmee geven we een boodschap die haaks staat op veel van wat er buiten Koningsoord gebeurt. Daar gaat het om ons ik, om prestaties, om elkaar de maat nemen en om veel geweld. Maar hier streven we naar iets anders; we willen de vrede van het gebed leven om zo ruimte te maken voor God in ons hart en ook in onze gemeenschap. In die zin leven we in verbondenheid met God en proberen we een voorbeeld te zijn voor de wereld. Als we zo bidden hebben we invloed. Ik kan er geen cijfer, geen winstpercentage aan geven, maar: als we bidden hebben we invloed. Want als God ergens tastbaar is dan ziet de wereld er al anders uit.’
Haar derde droom

Dat is haar droom, haar derde droom. Om een leven van de communiteit mogelijk te maken, voor dit moment, deze dag. Daar leeft ze voor om met zeventien andere zusters die communiteit tot leven te brengen. ‘Vreugde in de roeping, mensen die hier gevormd worden, een weg vinden met elkaar om ruimte te maken voor God’, zo vat ze nog eens samen. En natuurlijk zijn er de teleurstellingen van vrouwen die willen intreden maar hun verwachtingen stuk zien gaan op de werkelijkheid van een biddend leven in gemeenschap. ‘Als je niet de vrede vindt in het leven om er te zijn voor God, dan kun je niet je diepste zelf vinden en zul je het niet redden in een monastiek leven. Het is niet erg dat de verwachtingen aan diggelen gaan voor nieuwkomers. Dat hoort erbij, is eigenlijk onvermijdelijk. Die tijd heb je nodig in een klooster om te weten wat je diepste stem is en om te onderscheiden tussen verwachtingen en werkelijkheid. Roeping is om je diepste stem op het spoor te komen en zo er te kunnen zijn voor God. Het is dan steeds weer verdrietig als nieuwkomers de communiteit verlaten, zeker als je het gevoel hebt dat ze die diepste stem niet kunnen vinden. Maar als dit hun weg niet is, dan is het ook goed’, aldus zuster Pascale die natuurlijk nadenkt over andere wegen om bij een monastiek leven betrokken te zijn, wegen die beter aansluiten bij de geest van deze tijd. Hoe verleidelijk het ook is om te dagdromen, ze neemt er even geen tijd meer voor. Want het gaat over vandaag, over monastiek leven in het heden. Daar richt ze alle aandacht op.
Haar eerste droom
Dat is haar roeping, haar eerste droom die ooit tot haar kwam in het aangezicht van het kruis van San Damiano. Ruim acht eeuwen geleden sprak dat kruis tot de heilige Franciscus van Assisi: ga en herstel mijn kerk. Franciscus vatte dat in eerste instantie heel letterlijk op en bouwde een klein kerkje dat inmiddels overvleugeld is door een veel grotere kerk. Later begreep Franciscus dat dit herstel veel meer een geestelijke uitzuivering is. In het aangezicht van de arme kan de kerk weer de weg naar de naaste en daarmee naar het beeld van God gaan. Dat kruis van San Damiano riep Franciscus om zijn leven om te keren en de weg van God te gaan.
Precies dat gebeurde ook aan zuster Pascale Fourmentin toen zij bezig was met een studie economie en aan een maatschappelijke carrière dacht, in combinatie met een gezin. Het speelde allemaal door haar hoofd en juist toen werd ze geraakt door een kopie van dat kruis van San Damiano. Op een plek die ook niet voor de hand ligt, Warschau, de hoofdstad van Polen. Ze wist niet wat dit kruis haar wilde zeggen, ze besefte wel dat ze geroepen werd tot een ander leven. En ze leerde ook dat God altijd andere wegen met je gaat dan je gedacht had. Het kruis dat de heilige Franciscus had geroepen bracht haar niet bij een vervolg in Polen, noch bij de Franciscanessen en de Clarissen in België. Ze vond uiteindelijk haar bestemming bij de trappistinnen. ‘God roept nooit via rechte lijnen, maar vraagt je wel om je eigen ik los te laten en om je diepste zelf te vinden. Daar op die weg ligt de ruimte om de stem van God te horen en om de wil van God te doen. Dat hoor je tegenwoordig niet meer zo vaak: de wil van God doen. Dat staat haaks op onze tijd die altijd om je eigen wil en je eigen ik draait. Toch is dat niet de bedoeling van ons leven: om alleen maar voor jezelf te gaan. Het grootste geluk vind je door in een gemeenschap en met de spiegel van anderen de stem te volgen die voor jou bedoeld is en die je thuis laat komen bij je diepste zelf. Dat lukt je nooit alleen, dat is geen gemakkelijke weg, ook vandaag de dag nog niet. We zijn hier met zeventien zusters, dat is al een opgave om zo te leven in verbondenheid met vrouwen die je niet zelf hebt uitgezocht. Maar ze zijn onmisbaar om je eigen ik los te laten en je diepste zelf te vinden. Het kruis van Christus heeft me deze weg gewezen, heeft me leven geschonken, het kruis van de Verrezen Heer. Mijn kloosternaam verwijst daarnaar, Pascale. Dat betekent Pasen. Het is de weg van Pasen die ik ben gegaan: mezelf los te laten, mijn eigen ik te transformeren tot mijn diepste ik en zo tot leven te komen bij de bron die God voor me is. Het is sterven aan mezelf om een nieuw mens te worden.’
Lees verder in Klooster! 35 over zuster Pascales tweede droom.
Tekst: Leo Fijen
Foto’s: Gerard Oonk





