16e Zondag door het jaar A – Onkruid, tarwe en een mosterdzaadje

Schriftlezingen: Wijsheid 12,13+16-19; Romeinen 8,26-27 en Matteüs 13,24-30

Onkruid, mosterdzaadje
Jezus vertelt ons vandaag twee soorten gelijkenissen, twee types parabels. De eerste gelijkenis gaat over het onkruid dat tussen de tarwe wordt gezaaid en met de tarwe opschiet. We hebben denk ik allemaal weleens zo’n veld vol tarwe gezien waar veel onkruid tussen de goede aren groeit. Dat onkruid is een beeld voor het kwaad, voor de mensen die het kwade doen. De tweede soort parabels gaat over iets heel kleins dat een enorme uitwerking heeft: een piepklein mosterdzaadje, zo groot als een speldenknop groeit aan het meer van Galilea waar Jezus leefde, uit tot een gewas van drie meter hoog; en een heel klein beetje zuurdeeg dat in het deeg verdwijnt, doordesemt het geheel en het wordt een flinke koek of een stevig brood. Zo’n klein beetje bewerkt zoveel!

De kracht van het kwaad
Dat er veel onkruid tussen de tarwe staat is de ervaring van ons allemaal. We zien het iedere dag opnieuw als we de kranten openslaan, de TV aanzetten of op internet zijn. Zowel oorlog en geweld in de wereld, zoveel hongersnood er armoede, zoveel misbruik en exploitatie van onschuldige mensen…; zelfs mensen van wie je het niet zou mogen verwachten, blijken schuldigen en daders te zijn: een hulpverlener, een ouder, een priester… En als het kwaad ons eigen leven treft en we zien wat er allemaal om ons heen en in de wereld gebeurt, dan zouden we kunnen gaan denken dat al het goede door het kwade is verstikt.

Het goede is stil en eenvoudig
Toch is dat niet zo. Het kwade is gewelddadig, krijgt veel aandacht; het goede is vaak stil en eenvoudig. Die buurvrouw die altijd maar weer voor haar zieke man klaar staat; die man die er altijd voor anderen is en al zoveel mensen in stilte geholpen heeft, die komt meestal niet in de krant en het goede dat hij of zij doet is juist daarom ook zo goed omdat het in stilte wordt gedaan: “laat je linkerhand niet weten wat je rechter doet”. Gerard Reve schreef het al: “Zuster Immaculata die al vier en dertig jaar verlamde oude mensen wast, in bed verschoont en eten voert, zal nooit haar naam vermeld zien”.

Onkruid en tarwe onderscheiden
Ook in ons eigen leven zitten onkruid en tarwe: misschien dat je geneigd bent je eigen minpunten te vergoelijken en te vinden dat daar niet zo zwaar aan getild moet worden; het kan zijn dat andere mensen dat anders ervaren dan jezelf; het kan ook juist zijn dat je zo geconfronteerd bent met je eigen zwakke punten dat je het goede in jezelf bijna niet meer ziet. Er is onkruid en tarwe. Het zou jammer zijn als je de tarwe niet meer ziet: God houdt van je en Hij werkt met wonderen door je heen; maar het zou ook jammer zijn als je geen oog had voor het onkruid in je eigen leven: dat zou erg zijn voor de mensen die met je samen moeten leven en het is een grote gemiste kans om een beter mens te worden. Ik las over een vader die zijn dochters en kleinkinderen jarenlang had misbruikt. We hebben gehoord over priesters en religieuzen die dergelijke dingen hebben gedaan, die volkomen haaks staan op hun roeping. Dat is natuurlijk afschuwelijk, maar ergens is zo iemand dus in zijn geweten gaan aanvaarden dat hij deze dingen deed, want deze daders zijn er jarenlang mee doorgegaan, zonder hulp te zoeken. Zij hebben hun geweten gesust, dingen recht gepraat die krom waren. Ze zijn een dubbelleven gaan leiden. Al doen wij hopelijk deze dingen niet, er zit wel iets herkenbaars in: wij mensen hebben de neiging om onze eigen dingen goed te praten, waarmee je gemakkelijk op een hellend vlak komt: eerst accepteerde je dít minpunt van jezelf, dan komt het volgende aan de beurt, en langzaam glij je af, want we zijn nu eenmaal zwakke mensen. Soms komen mensen vast te zitten in het onkruid dat zij als tarwe gaan zien en noemen “onkruid” alle tarwe die zij tegen komen, want zij zijn fout, niet ik! Laten we duidelijk het onderscheid tussen onkruid en tarwe blijven zien…

Het goede overwint!
Maar het is niet allemaal kommer en kwel. Het negatieve vraagt nu eenmaal veel aandacht. Die ene meneer die tijdens een vergadering opstaat om zijn beklag te doen, krijgt nu eenmaal vaak meer aandacht dan tien mensen die hun tevredenheid uitspreken! Maar we moeten toch niet denken dat het kwade overwint, ook al is dat goede zwak en klein. Daarover gaan de laatste twee parabels die Jezus vandaag vertelt, die over het mosterdzaadje en dat beetje gist. Strooi je goede mosterdzaadjes uit, doe je beetje gist maar in dat deeg en heb vertrouwen dat het met de hulp van Onze Lieve Heer toch nog wat gaat worden!

Een medaille
Ik was bij eens bij iemand op bezoek die als kind een medaille had gekregen, ik weet niet meer van wie. Op die medaille stond een wereldbol en Christus aan het kruis en juist dat kleine voorwerp had hem geholpen om het geloof vast te houden en te verdiepen en – toen zijn familie een andere kant op ging – zich zelf meer naar de katholieke kerk te keren. Iemand, een onbekende meneer of mevrouw, had jaren geleden dit zaadje gezaaid, die medaille gegeven. En zo gaat het met al het goede wat we doen: een woord dat we spreken, dat we ergens waren op een bepaald moment, het goede voorbeeld dat we hebben gegeven, dat we dit of dat hebben gedaan voor die en die… alles kan een draagwijdte krijgen die ver uitgaat boven dat kleine gebaar van dat concrete moment: dat mosterdzaadje, dat kleine beetje gist, we weten niet wat er precies mee gebeurt, maar we mogen vertrouwen hebben dat het – soms pas na vele jaren – rijke vruchten draagt, want God is sterker dan alle duivelse machten, het goed is sterker dan het kwaad, uiteindelijk ligt alles in Gods hand en zal zijn liefde overwinnen.

Zaaien…
Dus eigenlijk blijft de boodschap gewoon: probeer steeds een beter mens te worden en blijf het goede uitdragen in vertrouwen dat God zal zorgen dat het vruchtbaar wordt.

† Jan Hendriks

Afbeelding: Leopictures via Pixabay

Boeken