Schriftlezingen: Jesaja 35,1-6a. 10; Jakobus 5,7-10; en Matteüs 11,2-11
Het wordt niks
Dat er negatieve gedachten komen is onvermijdelijk. Ook in onszelf zullen die gedachten de kop opsteken. Het gebeurt dat we denken: “Het wordt niks, ik krijg het niet voor elkaar; mijn inzet loopt op niets uit, ik heb nog wel zo mijn best gedaan, maar er is geen enkele waardering
en ik boek gewoon geen resultaat”; of: “Ik zal met die of die nooit een goed contact kunnen krijgen; die ziet mij niet staan, die mag mij niet, die werkt mij tegen”; of ook: “Het gaat bergafwaarts met onze maatschappij: wat heeft de kerk nog voor toekomst en de normen en waarden die zij voorhoudt?” Dat er zulke of nog andere negatieve gedachten komen is bijna onvermijdelijk. Ze kunnen ons verlammen, ze kunnen ons als het ware opsluiten in de gevangenis van onszelf, omdat we een ander niet meer open tegemoet kunnen treden, om wat voor reden dan ook.
Johannes zit gevangen
Iets dergelijks overkwam de heilige Johannes de Doper. Heel zijn leven had hij gegeven om de weg te bereiden voor de komst van de Messias en Johannes had Hem herkend toen Hij zich door hem had laten dopen: “Ik heb Uw doopsel nodig en Gij komt tot mij?” De trouw aan zijn profetisch getuigenis had hem tenslotte in de gevangenis gebracht. Hij had getuigenis afgelegd van de wet des Heren en de aardse meesters hadden hem in de boeien geslagen. Daar zat hij alleen met zijn eigen gedachten over een toekomst die zo anders gelopen was: hij, de wegbereider, de grootste die uit vrouwen ooit geboren was, zit daar eenzaam en alleen in het gevang. En dan komen die negatieve gedachten. Ja, ook bij deze grootste die uit vrouwen geboren is! Is Hij het wel? Is Jezus de Messias? “Zijt gij de komende of hebben wij een ander te verwachten?” Hier gebeurt dus iets wat heel menselijk is en wat ons allemaal op een of andere wijze overkomt.
Wat doen we dan?
Hoe groot Johannes ook is, hij merkt dat zijn eigen krachten, zijn motivatie en enthousiasme, tekort schieten. Ook deze geweldenaar kan het niet op eigen kracht. Maar het geweldige van dit moment is dat Hij dan naar Jezus gaat. We maken dus eigenlijk precies hetzelfde mee: we kunnen ons ellendig voelen, onmachtig, mislukt, niet gewaardeerd, niet in staat een kloof te overbruggen, dat kan gebeuren: maar dan: wat doen we dan? Johannes stuurt zijn leerlingen naar Jezus toe en Jezus zegt aan hen dat zij aan Johannes moeten vertellen wat zij bij Jezus ervaren: blinden zien, lammen lopen, melaatsen genezen, doven horen, doden staan op… Het is zoals wanneer we net denken dat het helemaal afgelopen is, dat het niks wordt en dan een ervaring opdoen die leven geeft, toekomst biedt.
Wat te doen met ontmoedigde gedachten?
Wat kunnen we doen als we het niet meer zien zitten met een bepaalde persoon of een situatie? Negatieve gedachten zijn waardeloos. Probeer afstand te nemen, het breder perspectief te zien. Die ander is anders dan je denkt. Als je hem echt zou kennen, zou je hem liefhebben en je zou hem alles willen vergeven. Waarom veronderstel je kwade bedoelingen, waarom zie je het niet in een breder perspectief? En lukt het niet? Je kunt het niet? Dat klopt natuurlijk ook, je kunt het niet, maar Hij kan het wel, en al het goede dat je doet of poogt is uiteindelijk Zijn werk, niet het jouwe, niet jouw verdienste, niet jouw kunnen, niet jouw talent, het is Zijn werk en dat betekent ook en vooral dat je nooit in een dip moet gaan zitten omdat het niet lukt. Wat Hij vruchtbaar maakt is niet het menselijk succes, het menselijk kunnen, maar onze ontlediging. Denk aan het kruis! Kortom, die negatieve gedachten waardoor we iets of iemand niet zien zitten, mogen in de prullenbak. Tenminste kunnen we van alles – ook het meest negatieve – zeggen dat het ergens past in het plan van Gods voorzienigheid.
Doe als Johannes
Het gaat erom te doen zoals Johannes: naar Jezus gaan, Hem ontmoeten en ervaringen op te doen van de rijkdom van het geloof, van de grote dingen die Hij heeft gedaan en nog altijd doet. Johannes is de grootste die is opgestaan onder hen die uit vrouwen zijn geboren, maar de kleinste in het rijk der hemelen is groter dan hij. Dus wie leeft uit de genade van het koninkrijk is groter dan alles wat menselijke afkomst en menselijk kunnen ons kunnen bieden. Johannes zat vast in zijn gevangenis. Hij had de hulp van anderen nodig, Van zijn leerlingen, om zich althans geestelijk uit die gevangenis te kunnen bevrijden en te kunnen leven in de geestelijke ruimte van het licht en het heil dat Jezus ons brengt.
De Heer is aanwezig in onze mislukkingen
Ook wij moeten ons bevrijden, of liever: we moeten Hem dat laten doen: ga naar Hem die Komende is, die komt om ons te laten leven in Zijn eindeloze ruimte, in een zee van licht. Johannes dacht dat hij mislukt was, eenzaam opgesloten in de gevangenis, althans dat was zijn bekoring; Jezus leek mislukt in de eenzame uren op het kruis. Maar daar, juist daar werd het succes geboekt, daar kwam de wending, daar was resultaat. Dus: Zijn werk wordt gedaan in ons, ook als wij zogenaamd mislukken; wij moeten een situatie en mensen niet beoordelen met onze menselijke maatstaven en met onze verwachtingen; vaak zijn het juist moeilijke en zogenaamd ‘negatieve’ ervaringen die ons helpen om ons te openen voor Gods wonderlijke werken. Hij is aanwezig in onze mislukkingen. “Ook gij moet geduldig zijn en moedig, want de komst van de Heer is nabij… klaagt elkaar niet aan… neemt een voorbeeld aan de lijdzaamheid en het geduld van de profeten” (Jak. 5,8-9).
† Jan Hendriks
Afbeelding: Samuel van Hoogstraten, St. Johannes de Doper krijgt het antwoord van Jezus, 1627-1678





