Nieuwjaarsdag – Hoogfeest van Maria, moeder van God

Schriftlezingen: Numeri 6,22-27; Galaten 4,4-7 en Lucas 2,16-21

Op de eerste dag van het jaar wordt het hoogfeest gevierd van Maria de Moeder van God. Hiermee wordt het octaaf van kerstmis afgesloten en bidden we om zegen en voorspraak voor het jaar dat begint.

Niet zonder haar!
Natuurlijk gaat het er vooral om dat Jezus is geboren – “Ik verkondig U een vreugdevolle boodschap”, zingen de engelen in de kerstnacht, “Heden is U een Redder geboren”. Het is dus om Jezus’ geboorte dat het kerstfeest wordt gevierd maar we kunnen niet vergeten dat Hij een moeder heeft, uit wie Hij geboren is. Zonder moeder geen Zoon! Ook over haar gaat het kerstfeest: want door haar is God werkelijk mens geworden is, heeft Hij de menselijke natuur aangenomen. Maria was niet een passief instrument, geen willoze pop of een soort draagmoeder, maar de Heer heeft haar gevráágd en zij heeft toegestemd om de moeder van Jezus te worden. God de Vader heeft het menselijk geslacht niet willen verlossen buiten de mensen om, maar Hij heeft de uitzonderlijke, unieke medewerking gezocht van een mens, een vrouw.

Haar medewerking aan de verlossing
Paus Franciscus heeft het al eens zo gezegd – ongeveer – : Maria is belangrijker dan alle priesters en bisschoppen en de paus bij elkaar. En zo is het! Binnen de Kerk staat Maria bovenaan: zij is de eerste gelovige. Door haar ja-woord werd zij de moeder van God, door wat zij deed kon Jezus ter wereld komen om zijn werk te voltooien. Daarom vieren we tot besluit van het Kerstoctaaf een hoogfeest ter ere van Maria. Maria, moeder van God; alle feesten van Maria hebben hiermee te maken staan erop gericht of komen hieruit voort: Maria heeft op een unieke wijze – die aan geen andere mens op aarde is gegeven of ooit gegeven zal worden – meegewerkt aan onze verlossing. Op de eerste plaats door haar “ja” tot God – “Mij geschiede naar Uw woord” – en vervolgens doordat zij dit “ja” tot God steeds weer heeft herhaald, ook onder het kruis, waar zij stil stond te treuren. Zij heeft dit volbracht al heeft het haar zeker veel pijn en moeite gekost.

Maria is zo heel dichtbij
We moeten allemaal weleens moeilijke beslissingen nemen, “ja” zeggen tegen zaken die we niet goed overzien; we worden allemaal geconfronteerd met moeilijke consequenties van onze keuzes en met leed en tegenslag die ons overkomen, soms als een donderslag bij heldere hemel. Ook wij kennen verdriet en zorgen om kinderen en andere dierbaren. Maria is een moeder, zoals er velen zijn… Zo staat Maria heel dicht bij ons. Het is dus geen wonder dat we naar Maria kijken en om haar voorspraak bidden, en dat er over de hele wereld ter ere van Maria zoveel kaarsjes worden opgestoken en er zoveel Maria-bedevaartplaatsen zijn. We moeten Maria daarbij niet te zeer op een voetstuk plaatsen zodat zij heel erg ver van ons komt af te staan. Al is zij de Moeder van God, zij is ook heel dichtbij. Maria is ons door Jezus als moeder toevertrouwd: “Zie daar je moeder, ziedaar je zoon”; de apostel onder het kruis staat daar namens ons allen.

Maria gaf ruimte aan God
Maria is tevens een voorbeeld voor ons, maar niet zozeer omdat zij zulke bijzondere dingen heeft gedaan, maar omdat God aan haar grote dingen heeft gedaan, zoals Maria zingt in haar lofzang. Wat is Maria’s verdienste? Dat zij heeft laten doen, medewerking heeft verleend dat God in haar leven mocht komen, en dat zij eenvoudig en nederig klein en ontvankelijk was. Maria was een kleine mens, in de zin van dat zij God groot kon laten zijn. Wie stoer en groot is, eigen baas, controle heeft, zal meer moeten overwinnen om ruimte te maken voor God dan iemand die al klein is en zich niet zo enorm voelt, dienstbaar leeft. Onze grootheid gaat voorbij. Wie groot is, niet flexibel, kan niet makkelijk buigen; wie kan buigen voor Gods wil? Maria kon buigen, Maria kon aanvaarden, Maria kon in een geestelijke eenvoud de weg gaan die God haar heeft gegeven en getoond. De toegangsdeur tot de basiliek van de geboorte in Bethlehem is laag, zo laag dat je moet bukken om binnen te komen. Want de eerste gasten in de stal van Bethlehem zijn eenvoudige, nederige mensen. Maria en de herders vinden we daar. Van Maria horen we dat ze alles wat er gebeurde in haar hart bewaarde en het overwoog Over de herders hoorden we dat ze bekend maken wat hun over dit Kind was gezegd en dat ze God loofden en verheerlijkten. Die innerlijke openheid voor wat God ons wijzen en zeggen zal, is de kern van ons christen-zijn.

† Jan Hendriks

Afbeelding: Madonna met kind, Rafaël van Urbino, 1483, Norton Simon Museum, Pasadena, USA

 

 

Boeken