Grote kansen voor kleine gemeenschappen
Op de grens van lente en zomer was ik te gast in de geloofsgemeenschap van Epe op de Veluwe. Een half jaar eerder mocht ik daar ook al zijn, toen vanwege een lezing. Ik raakte onder de indruk van de vitaliteit van deze kleine gemeenschap die al tien jaar aan de weg timmert zonder een kerkgebouw. Met voortrekkers die werkelijk leider zijn en alles in afstemming doen met het grote geheel van de parochie en met de pastoor als voorzitter. Sterker nog, die pastoor was ook bij mijn lezing en vertelde daar dat hij als priester deze kleine gemeenschap zonder kerk toch nabij wil zijn. Ze kerken in de aula van een vroegere school. En de pastoor viert daar eens per maand de eucharistie met een gemeenschap van 30 tot 40 zielen. De eenvoud en trouw van de pastoor en de passie voor geloof door de gemeenschap, ze ontroerden me. Zo kun je dus kerk zijn in deze tijd, zonder gebouw, maar wel met een pastoor die met je meetrekt door de woestijn. De mensen van Epe hielden en houden het vol omdat ze in hun geloof zonder kerk gedragen worden door de pastoor en door mensen met leiderschapskwaliteiten.
Nabijheid en kleinschaligheid
Zelf kerk in het midden van het land, Maartensdijk, tussen Utrecht en Hilversum, op de grens van twee bisdommen, in een kleine gemeenschap met een schaapsstal als kerk. Die gemeenschap van Sint Maarten telt niet meer dan 284 leden maar is – in deze periode van krimp en slecht kerkbezoek – een positieve uitzondering, met een gemiddelde van 20 tot 25% kerkgang en met uitschieters naar 30 en 40%. Ik maak dus zelf mee, iedere dag, elke week en vele maanden dat een kleine gemeenschap kansen heeft in deze tijd. Sterker nog, juist in de nabijheid en kleinschaligheid kan er verbondenheid groeien. Juist kleine gemeenschappen zijn nodig in deze tijd om een nieuwe gemeenschapszin te ontwikkelen. Als mensen ergens naar verlangen in deze tijden van vervreemding en polarisatie, dan is het nabijheid en kleinschaligheid. De meeste kerken, in alle bisdommen, zijn kleine gemeenschappen die moeite hebben om te overleven. Ik zou hen een hart onder de riem willen steken. In Epe op de Veluwe zag ik dat tientallen mensen het volhouden zonder een kerk.
Jongeren en ouderen
In mijn eigen katholieke dorpskerk van Maartensdijk zie ik hoe 80 tot 100 kerkgangers van de gemeenschap met 284 leden wekelijks naar de viering komen. En ik zie ook hoe belangrijk ze het vinden om elkaar te ontmoeten bij de koffie en dienstbaar te zijn aan het leven buiten de kerk. Ik zie hoe deze kerk erin slaagt om met enige regelmaat jongeren en kinderen binnen de kerk te ontvangen, ik maak mee dat ouderen hun eigen plek hebben zonder dat er tegen hen wordt gezegd dat het jammer is dat er vooral ouderen komen. Ik ervaar daarnaast dat er nog steeds nieuwe mensen zich melden, na een uitvaart of een andere ingrijpende ervaring in hun leven. Ik ervaar steeds weer dat we deel zijn van een grote parochie. Dat geeft steun en herkenning, zeker in de eucharistie. Maar ik besef ook dat we voor meer dan de helft van de vieringen alles zelf moeten doen. Ik zie dat het lukt, juist in een kleine gemeenschap, omdat er zeker 20 tot 25 mensen zijn die leiderschap tonen en van onderop deze geloofsgemeenschap leven geven. Met andere woorden: weet dat het mogelijk is, geef de moed niet op, want als kleine gemeenschap zijn er meer kansen dan ooit. Juist om iedere kleine geloofsgemeenschap op andere plekken hoop en perspectief te geven heb ik alles – voortdurend in overleg met onze pastoraatsgroep en locatieraad – bij elkaar gezet, in 25 verhalen onder de titel ‘Geloven in een kleine gemeenschap’. Durf te geloven, kom bij elkaar, wees er voor je dorp en je buurt, waardeer de leiders in je midden en deel Christus met je naaste. Zo simpel is het.
Leo Fijen
Op 27 augustus verschijnt het boek Geloven in een kleine gemeenschap.
U kunt nu al een exemplaar bestellen.





