Op 2 februari 1371 werd een kapel, gelegen aan de Maas en toegewijd aan Sint Agatha, geschonken aan de kloosterorde van de Kruisheren. In 2021 hoopt dit oudste klooster van Nederland zijn 650-jarig bestaan te vieren.
In Klooster Sint Agatha heeft zich 650 jaar kloostergeschiedenis afgespeeld, een geschiedenis met pieken en dalen:
Het klooster van Sint Agatha werd gesticht in 1371 en is het enige Nederlandse klooster dat functioneert sinds de middeleeuwen. Honderden jaren kloostergeschiedenis lieten hun sporen na in de gebouwen, de tuinen, de (kunst)historische voorwerpen en de oude kloosterbibliotheek.
Sinds 1300 was er op deze plaats aan de Maas een kapel, toegewijd aan Sint Agatha. De Kruisheren bouwden er een klooster bij, zorgden voor de eredienst en hadden een scriptorium waarin zij boeken schreven. Ook namen zij het voortouw bij de ontginning van het omliggende landschap.
Vanaf de 16e eeuw moesten de Kruisheren zien te overleven binnen de protestantse republiek, waarin kloosters verboden waren. Hun bezittingen werden door de overheid geconfisqueerd. Mede dankzij steun van de prinsen van Oranje wisten de Kruisheren deze tijd te overbruggen.
In 1840 keerde het tij en kregen kloosters weer bestaansrecht door een besluit van koning Willem II. In Sint Agatha waren nog maar enkele bewoners over. Net op tijd brak een volgende periode van bloei aan. De Kruisheren sloegen nieuwe wegen in, met de zorg voor middelbare scholen in Uden en Amersfoort, en met activiteiten in andere werelddelen. Sint Agatha werd als oudste klooster het ‘moederhuis’ van de orde.
Vanaf 1960 kwam aan de tweede bloeiperiode een einde. Het aantal kloosterlingen nam snel af en voor delen van het gebouwencomplex werden nieuwe functies gezocht.
Op dit moment woont er nog een kleine gemeenschap van Kruisheren in Sint Agatha. De voorvleugel is in gebruik genomen door het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven. En in 2020 is er ruimte vrijgekomen voor bewoning.
Activiteiten jubileumjaar 2021
Aan deze bewogen geschiedenis besteedt het klooster in 2021 aandacht. Het jaar start in februari als het precies 650 jaar geleden is dat de Kruisheren de kapel geschonken kregen. Dit moment markeren we met de terugplaatsing van het Mauritsraam. Dit glas-in-loodraam werd rond 1615 door prins Maurits voor de kloosterkerk geschonken. Sinds 1874 bevindt het zich in het Rijksmuseum, maar nu komt het terug naar de plek waarvoor het gemaakt werd.
Gedurende het hele jaar zullen er activiteiten plaatsvinden: tentoonstellingen, concerten, lezingen en rondleidingen.
Tentoonstelling 2021
• Tijdens het hele jubileumjaar is er een tentoonstelling gewijd aan 650 jaar Klooster Sint Agatha. De rol die de Oranjes daarin hebben gespeeld, krijgt bijzondere aandacht.
• Van Pasen t/m augustus is daarnaast een expositie te zien over de bijzondere kloostertuin. Daarbij worden ook de twintig beste inzendingen van de fotowedstrijd geëxposeerd.
• In de maanden september en oktober wordt er in een aparte expositie aandacht besteed aan de boekkunst in Sint Agatha: bijzondere handschriften en boekbanden uit de bibliotheek van de Kruisheren, die deels in Sint Agatha vervaardigd zijn en uitdrukking vormen van de spiritualiteit van de Kruisheren.
Klik hier voor bezoekmogelijkheden en openingstijden.
