40 dagen na Kerstmis vieren we op 2 februari Maria Lichtmis. Het is de herdenking van de Opdracht van de Heer in de tempel, waarbij Jezus, zoals elk joods jongetje, wordt opgedragen aan God.
Schriftlezing: Lucas 2,22-40
Het is donker boven Jeruzalem. Maria en Jozef zijn met hun kind naar de tempel gereisd. Volgens de Joodse wet moet Maria veertig dagen na de bevalling een reinigingsoffer brengen. Bovendien willen Maria en Jozef Jezus, hun eerstgeborene, opdragen aan God, want dat is traditie bij de joden. In de tempel wacht Simeon op hen. Hij is profeet in die tijd, net als de weduwe Hanna. Haar leven bestaat uit vasten en bidden en taken vervullen voor de vrouwen in de buitenste ruimten van de tempel. Simeon neemt Jezus over van Maria om hem op te dragen aan God. Wat straalt dit kind een licht uit! Simeon realiseert zich meteen dat dit het kind moet zijn over wie hij een visioen heeft gehad. Eigenlijk zou hij nu het kind moeten zegenen, maar het gebeurt andersom: hij voelt zich gezegend nu hij Jezus vast mag houden. Hij heft een loflied aan: ‘Oog in oog sta ik met het Licht; dit Kind is de Redder verschenen voor alle volken. Ook Hanna ziet het kindje. Ook zij merkt de uitstraling van het kindje Jezus op en begint te jubelen. Iedereen die het wil horen, vertelt ze dat het vanaf nu licht gaat worden in Jeruzalem. Jozef is gewond. De herders hadden verteld over een stralend licht bij de geboorte. De drie wezen spraken over Jezus als een ster. Wat zien al deze mensen toch in dit kind? Simeon voorspelt hun dat hun kind omstreden zal zijn en dat ze verdriet om hem zullen hebben. Maria bewaart alles in haar hart. Zo groeit in haar het begrijpen, dat in Jezus God zelf aan het licht komt.
Al eeuwenlang houden de kerken een lichtprocessie en kaarsenwijding op deze dag. Zo vieren ze de ontmoeting met het licht van Christus. Alle kaarsen die het komend jaar in de kerk gebruikt worden, worden geopend. En de mensen kunnen geopende kaarsen mee naar huis nemen.
Pannenkoeken
In Frankrijk en Vlaanderen is het de traditie om Maria Lichtmis pannenkoeken te eten. Liefkozend noem men het feest ook wel Onze-Lieve-Vrouw-schudt-de-pan. Waarom men pannenkoeken bakt op Maria Lichtmis, is niet bekend. Sommige verklaringen zeggen dat de goudgele ronde pannenkoek verwijst naar de zon die het licht van Christus symboliseert. Andere verhalen dat paus Gelasius ooit langs de weg heeft gestaan om pelgrims die van ver kwamen, te verkwikken met warme pannenkoeken. Zo zou hij mensen willen motiveren voor dit nieuwe feest. Dit is onwaarschijnlijk, aangezien in de tijd van paus Gelasius Maria Lichtmis nog niet werd gevierd in Rome. Nog een andere verklaring is dat in deze tijd van het jaar de boerenknechten en -meiden van werkgever wisselden, en dat zij in hun nieuwe huis welkom werden geheten met pannenkoeken. Volgens de Fransen brengt het geluk als je met de rechterhand de pannenkoek kunt omgooien en weer in de pan kunt opvangen terwijl je in je linkerhand een gouden munt of geldstuk houdt.
Een andere gedachte is dat alle boter en eieren opgemaakt moesten worden, zodat ze niet zouden bederven. Vanaf 2 februari wordt het immers warmer en er waren destijds nog geen koelkasten. En weer een andere aanleiding; na Maria Lichtmis volgt Aswoensdag, het begin van de 40 dagen durende Vastentijd, die loopt tot en met Paaszaterdag. Pas met Pasen worden weer eieren gegeten. Daarom worden tijdens Maria Lichtmis de laatste eieren gebruikt voor de pannenkoeken.
De traditie zegt dat wie met Lichtmis pannenkoeken eet een voorspoedig jaar zal hebben. Vandaar ook het gezegde: ‘Er is geen vrouwtje nog zo arm, of ze maakt met Lichtmis haar pannetje warm.’
Bron: Zalig Gebakken, Marian Geurtsen
Foto: Elisabeth Algra Beeldcreaties
