De O-antifonen zijn zeven oude, weemoedige gezangen uit de Rooms-Katholieke kerkliturgie die gezongen worden tijdens de vespers van 17 tot 23 december, de laatste week van de Advent. De antifonen klinken in de vespers voor en na het Magnificat.
De antifonen beginnen allemaal met “O” en roepen de komende Messias aan met verschillende Oudtestamentische titels zoals ‘O Wijsheid’ (Sapientia) en ‘O Koning van de volken’ (Rex), die samen de acrostichon vormen: ERO CRAS (Morgen zal Ik er zijn), wat een diepe verwachting voor Kerstmis uitdrukt. De zeven messiastitels zijn alle uit oudtestamentische schriftgedeelten afgeleid. In schema wordt dat hieronder weergegeven.
De data, bijbelse verwijzing en tekst van de antifonen
(met een vertaling) (bron Wikipedia)
| Datum | Tekst | Tekstverwijzing | Onofficiële vertaling |
|---|---|---|---|
| 17 december | Spreuken 8:1-6 | O Sapientia, quae ex ore Altissimi prodisti, attingens a fine usque ad finem, fortiter suaviterque disponens omnia: veni ad docendum nos viam prudentiae. | O WIJSHEID, voortgekomen uit de mond van de Allerhoogste, Gij strekt van eind tot eind, en beschikt alles sterk en genoeglijk; kom, wijs ons de weg van de voorzichtigheid. |
| 18 december | Deuteronomium 10: 16-22 | O Adonai, et Dux domus Israel, qui Moysi in igne flammae rubi apparuisti, et ei in Sina legem dedisti: veni ad redimendum nos in brachio extento. | O ADONAI, Heer van Israëls huis, Gij zijt in het brandend braambos aan Mozes verschenen, en hebt hem de wet gegeven op de Sinaï; kom, verlos ons met uitgestrekte hand. |
| 19 december | Jesaja 11:1-10 | O radix Jesse, qui stas in signum populorum, super quem continebunt reges os suum, quem gentes deprecabuntur: veni ad liberandum nos, iam noli tardare. | O WORTEL VAN ISAI, Gij staat als een vaandel voor de volken opgericht; voor U zullen de koningen sprakeloos staan, U zullen de volken aanroepen; kom, bevrijd ons, wacht niet langer. |
| 20 december | Jesaja 22:20-22 | O clavis David, et sceptrum domus Israel: qui aperis, et nemo claudit; claudis, et nemo aperit: veni, et educ vinctum de domo carceris, sedentem in tenebris et umbra mortis. | O SLEUTEL VAN DAVID en Scepter van Israëls huis, wat Gij opent zal niemand sluiten; wat Gij sluit zal niemand openen; kom, en bevrijd de gevangene uit de kerker, die zit in de duisternis en de schaduw van de dood. |
| 21 december | Maleachi 4:1-3 | O Oriens, splendor lucis aeternae, et sol iustitiae: veni, et illumina sedentes in tenebris et umbra mortis. | O DAGERAAD, glans van het eeuwig licht en Zon van gerechtigheid; kom, en verlicht hen die in duisternis en in de schaduw van de dood leven. |
| 22 december | Jeremia 10:1-7 | O Rex gentium, et desideratus earum, lapisque angularis, qui facis utraque unum: veni, et salva hominem, quem de limo formasti. | O KONING VAN DE VOLKEREN, en door hen verlangd, Gij zijt de hoeksteen die beide (volken) een maakt; kom, red de mens die Gij uit het slijk van de aarde hebt gevormd. |
| 23 december | Jesaja 7:14 | O Emmanuel, Rex et legifer noster, expectatio gentium, et Salvator earum: veni ad salvandum nos Domine Deus noster. | O EMMANUEL, onze Koning en Wetgever, hoop van de volkeren, hun Redder; kom ons redden, Heer onze God. |
Twee luistervoorbeelden van O-antifonen
De eerste is een gregoriaanse melodie (Latijd en Engelse vertaling gebaseerd op Salisbury Antiphonary (Paris, 1519) by G. H. Palmer)
en de tweede melodie is gecomponeerd door Arvo Pärt.
Afbeelding: de Antifonale van Poissy, 1335-1345, La Trobe University Library
